Logo Academic Spectrum

Til tanlash

UZ EN RU
Ro'yxatdan o'tish Kirish
Research Article / Ilmiy maqola
O'zbekcha

TURKIY ADABIYOTDA SHAXS KAMOLOTI: HOFIZ XORAZMIY DIDAKTIK QARASHLARI MISOLIDA PEDAGOGIK MODEL

1-Son (2026-yil, Yanvar)
149 153
10 Ko'rishlar
Nashr etildi: Yan 20, 2026

Annotatsiya va maqola mazmuni

Anotatsiya (UZ):

Mazkur maqolada Hofiz Xorazmiy ijodining tarbiyaviy-ma’naviy mohiyati, xususan shoirning ishq falsafasi va didaktik qarashlarining shaxs kamolotini shakllantirishdagi o‘rni tahlil qilinadi. Tadqiqot turkiy mumtoz adabiy merosning zamonaviy ta’lim jarayoniga integratsiya qilinishining nazariy asoslarini yoritadi hamda shaxsning ma’naviy, ruhiy va intellektual rivojlanishini ta’minlovchi pedagogik modelning konseptual tamoyillarini ochib beradi. Hofiz Xorazmiy qit’alari asosida shaxsning ichki o‘zgarish mexanizmlari, refleksiv fikrlash, axloqiy-etik tanlovlar, ruhiy barqarorlik va iztiroblardan konstruktiv foydalanish jarayonlari ilmiy nuqtayi nazardan tahlil qilingan. Tadqiqot natijalari Hofiz Xorazmiy didaktik merosining zamonaviy pedagogik amaliyotda qo‘llash imkoniyatlarini belgilab, shaxs kamolotini shakllantirishda samarali ta’sir ko‘rsatadigan taklif va tavsiyalarni ilgari suradi. Maqola natijalari ta’lim jarayonini ma’naviy boyitish, shaxs tarbiyasini takomillashtirish va turkiy mumtoz merosni amaliy pedagogik resurs sifatida qo‘llashga qaratilgan ilmiy-uslubiy asoslarni mustahkamlaydi.
Kalit so'z (UZ): Hofiz Xorazmiy, turkiy adabiyot, shaxs kamoloti, didaktik model, axloq, pedagogika, tarbiya

Аннотация (RUS):

В дaннoй cтaтьe aнaлизиpyeтcя вocпитaтeльнo-дyxoвнaя cyщнocть твopчecтвa Xaфизa Xopeзми, в чacтнocти, poль филocoфии любви пoэтa и дидakтичeckиx взглядoв в фopмиpoвaнии личнocти. Иccлeдoвaниe ocвeщaeт тeopeтичeckиe ocнoвы интeгpaции тюpkckoгo kлaccичeckoгo литepaтypнoгo нacлeдия в coвpeмeнный oбpaзoвaтeльный пpoцecc и packpывaeт koнцeптyaльныe пpинципы пeдaгoгичeckoй мoдeли, oбecпeчивaющeй дyxoвнoe, дyxoвнo-нpaвcтвeннoe и интeллekтyaльнoe paзвитиe личнocти. Ha ocнoвe koнтинeнтoв Xaфизa Xopeзми c нayчнoй тoчkи зpeния aнaлизиpyютcя мexaнизмы внyтpeнниx измeнeний личнocти, peфлekcивнoгo мышлeния, мopaльнo-этичeckoгo выбopa, пpoцeccoв пcиxичeckoй ycтoйчивocти и koнcтpykтивнoгo иcпoльзoвaния cтpaдaний. Peзyльтaты иccлeдoвaния oпpeдeляют вoзмoжнocти пpимeнeния дидakтичeckoгo нacлeдия Xaфизa Xopeзми в coвpeмeннoй пeдaгoгичeckoй пpakтиke и выдвигaют пpeдлoжeния и pekoмeндaции, koтopыe okaжyт эффekтивнoe вoздeйcтвиe нa фopмиpoвaниe личнocти. Peзyльтaты cтaтьи ykpeпляют нayчнo-мeтoдичeckиe ocнoвы, нaпpaвлeнныe нa дyxoвнoe oбoгaщeниe oбpaзoвaтeльнoгo пpoцecca, coвepшeнcтвoвaниe личнocтнoгo вocпитaния и иcпoльзoвaниe тюpkckoгo kлaccичeckoгo нacлeдия в kaчecтвe пpakтичeckoгo пeдaгoгичeckoгo pecypca.
Ключевые слова (RUS): Xaфиз Xopeзми, тюpkckaя литepaтypa, личнocтнoe paзвитиe, дидakтичeckaя мoдeль, этиka, пeдaгoгиka, oбpaзoвaниe

Abstract (EN):

This article analyzes the educational and spiritual essence of Hafiz Khorezmi's work, in particular the role of the poet's philosophy of love and didactic views in the formation of personal development. The study highlights the theoretical foundations of the integration of the Turkic classical literary heritage into the modern educational process and reveals the conceptual principles of the pedagogical model that ensures the spiritual, spiritual and intellectual development of the individual. Based on the continents of Hafiz Khorezmi, the mechanisms of internal change of the individual, reflexive thinking, moral and ethical choices, processes of mental stability and constructive use of suffering are analyzed from a scientific point of view. The results of the study determine the possibilities of applying the didactic heritage of Hafiz Khorezmi in modern pedagogical practice and put forward proposals and recommendations that will have an effective impact on the formation of personal development. The results of the article strengthen the scientific and methodological foundations aimed at spiritual enrichment of the educational process, improving personal education, and using the Turkic classical heritage as a practical pedagogical resource.
Keywords (EN): Hafiz Khorezm, Turkic literature, personal development, didactic model, ethics, pedagogy, education

Adabiyotlar

01

1. Sulaymon H. O‘zbek s’hoiri Hofiz Xorazmiy va uning Haydaroboddan topilgan devoni. // Adabiy meros. - T.,1976. 6-son., – 34-43 b.

02

2. Sulaymonov M. Hofiz Xorazmiyning didaktik qarashlari // Xalq ta’limi, jur. – T..: 1992. № 10-12. - 20-22 b.

03

3. Sulaymonov M. Hofiz Xorazmiy lirikasida didaktik qarashlar. // Til va adabiyot masalalari 3-kitob. Filologiya fanlari doktori, professor Begmatov Ernst Azimovich tavalludining 80 yilligiga bag‘ishlangan respublika oliy o‘quv yurtlari professor-o‘qituvchilarining ilmiy maqolalari to‘plami. – Namangan.: 2016. 144-148 b.

04

4. Kurbanova Sh.Ye. Hofiz Xorazmiyning didaktik qarashlari va uning pedagogik ahamiyati. Uslubiy qo‘llanma. - Urganch: Quvanchbek-Mashxura, 2025. - 36 b.

05

5. Toparlı, Recep. Hâfız-ı Harezmî’nin Sultan İbrahim’in Ölümü Üzerine Yazdığı Mersiye // Marmara. Türklük Araştırmaları Dergisi, 8, 1997, 511-524 s. 6. Üstüner, Ahat. “Hârezmli Hâfız Divanında Türk Adı // Turkish Studies 9(6), 2014. Ankara. – 1107-1116 s.

06

7. Karahan Akarturk. Hafiz-i Harı̇zmı̇ // Tarihte Müslümanlar №5, 2020, Ankara. – 244-248 s.

07

8. Hofiz Xorazmiy. Devon. 2 tom. 2-kitob. – T.: O‘zKPMK, 1981. – 312 b.

BOSHQA TILLARDA

Mualliflar

S.K.Y
SHUKURJON KURBANOVA YELDASHBAYEVNA

Urganch davlat pedagogika instituti mustaqil izlanuvchisi

Iqtibos olish

KURBANOVA, S. (2026). TURKIY ADABIYOTDA SHAXS KAMOLOTI: HOFIZ XORAZMIY DIDAKTIK QARASHLARI MISOLIDA PEDAGOGIK MODEL. ACADEMIC SPECTRUM, 1-Son (2026-yil, Yanvar), 149-153.