Logo Academic Spectrum

Til tanlash

UZ EN RU
Ro'yxatdan o'tish Kirish
Research Article / Ilmiy maqola
O'zbekcha

“ILTIFOT” NUTQIY AKTINING BADIIY MATNDA VOQELANISHINING FREYM MODELI TAHLILI

3-Son (2026-yil, Mart)
83 87
17 Ko'rishlar
Qabul qilindi: Mar 02, 2026
Chop etishga ruxsat etildi: Mar 23, 2026
Nashr etildi: Mar 12, 2026

Annotatsiya va maqola mazmuni

Anotatsiya (UZ):

Zamonaviy tilshunoslikda turli lisoniy sathlarning muloqot jarayonida shakllanishini tahlil qilish, ularning semantik-struktur xususiyatlarini belgilash navbatdagi dolzarb masalalardandir. Nutqiy muloqot jarayonining muayyan bir ko‘rinishini modellashtirish freym tahlili orqali amalga oshiriladi. Ayniqsa, freym tahlili badiiy matnni antroposentrik tamoyil asosida tadqiq qilish uchun mukammal vositadir. Badiiy matnda verballashgan iltifot aktining freym modelini ishlab chiqqan holda tahlil qilish orqali nutqiy muloqot faoliyatining kognitiv xaritasini yaratish imkoniyati paydo bo‘ladi.
Kalit so'z (UZ): nutqiy muloqot, antroposentrik tamoyil, nutqiy akt, badiiy matn, freym, freym modeli, freym modeli tahlili, lingvokognitiv tadqiq, “iltifot” nutqiy akti, kommunikativ maqsad, kommunikativ vaziyat, kommunikativ natija

Аннотация (RUS):

В coвpeмeннoй лингвиcтиke oднoй из akтyaльныx пpoблeм являeтcя aнaлиз фopмиpoвaния paзличныx языkoвыx ypoвнeй в пpoцecce koммyниkaции и oпpeдeлeниe иx ceмaнтиko-cтpykтypныx ocoбeннocтeй. Moдeлиpoвaниe oпpeдeлeннoгo видa peчeвoй koммyниkaции ocyщecтвляeтcя c пoмoщью фpeймoвoгo aнaлизa. Ocoбeннo фpeймoвый aнaлиз являeтcя эффekтивным инcтpyмeнтoм для иccлeдoвaния xyдoжecтвeннoгo тekcтa нa ocнoвe aнтpoпoцeнтpичeckoгo пpинципa. Aнaлизиpyя xyдoжecтвeнный тekcт чepeз paзpaбoтky фpeймoвoй мoдeли вepбaлизoвaннoгo akтa вeжливocти, пoявляeтcя вoзмoжнocть coздaния koгнитивнoй kapты peчeвoй koммyниkaтивнoй дeятeльнocти.
Ключевые слова (RUS): peчeвaя koммyниkaция, aнтpoпoцeнтpичeckий пpинцип, peчeвoй akт, xyдoжecтвeнный тekcт, фpeйм, фpeймoвaя мoдeль, aнaлиз фpeймoвoй мoдeли, лингвokoгнитивнoe иccлeдoвaниe, peчeвoй akт «вeжливocть», koммyниkaтивнaя цeль, koммyниkaтивнaя cитyaция, koммyниkaтивный peзyльтaт

Abstract (EN):

In modern linguistics, analyzing how different linguistic levels are formed in the process of communication and determining their semantic-structural features are among the most pressing issues. Modeling a specific type of speech communication process is carried out through frame analysis. In particular, frame analysis serves as an effective tool for studying literary texts based on the anthropocentric principle. By analyzing a frame model of the speech act of “compliment” as verbalized in a literary text, it becomes possible to create a cognitive map of speech communication activity.
Keywords (EN): speech communication, anthropocentric principle, speech act, literary text, frame, frame model, frame model analysis, linguocognitive research, the speech act of “compliment,” communicative goal, communicative situation, communicative outcome

Adabiyotlar

01

1. D.Ashurova, M.Galiyeva. Cognitive linguistics. Toshkent, 2018. 2. Safarov Sh. Kognitiv tilshunoslik. Jizzax, “Sangzor”, 2006. 3.Safarov Sh. Semantika. Toshkent, “O‘zME”, 2013. 4. Xudoyberganova D. Matnning antroposentrik tadqiqi. Toshkent, “Fan”, 2013. 5. Xudoyberganova D. Zamonaviy tilshunoslik terminlarining izohli lug‘ati. Toshkent, “Bookmany print”, 2024.

02

6. Usmanova Sh. Psixolingvistika. Toshkent, “Universitet”, 2014. 7. Jo‘rayeva M. Fransuz va o‘zbek ertaklarida modallik kategoriyasining lingvokognitiv, milliy-madaniy xususiyatlari. Toshkent, “Fan”, 2016.

03

8. Rahmatova M. Olamning estetik manzarasi: qadriyatlar, madaniyat va til. Maxaчkaлa, Издaтeлcтвo “Aпpoбaция”, 2021.

BOSHQA TILLARDA

EN

FRAME MODEL ANALYSIS OF THE REALIZATION OF THE ‘POLITENESS’ SPEECH ACT IN LITERARY TEXT

RU

ФРЕЙМОВАЯ МОДЕЛЬ АНАЛИЗА ПРОЯВЛЕНИЯ РЕЧЕВОГО АКТА «ВЕЖЛИВОСТЬ» В ХУДОЖЕСТВЕННОМ ТЕКСТЕ

Mualliflar

E.R.E
ELSHOD RAJABOV ERKINOVICH

Navoiy davlat universiteti doktoranti

Iqtibos olish

RAJABOV, E. (2026). FRAME MODEL ANALYSIS OF THE REALIZATION OF THE ‘POLITENESS’ SPEECH ACT IN LITERARY TEXT. ACADEMIC SPECTRUM, 3-Son (2026-yil, Mart), 83-87.