O‘ZBEK XALQ OG‘ZAKI IJODI VA UNI MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALAR  EMOTSIONAL INTELLEKTINI RIVOJLANTIRISHDA QO‘LLASHNING PSIXOLOGIK  ASOSLARI

SHARIPOVA SHUKRONAXON BAXTIYORJON QIZI

Research Article / Ilmiy maqola

O'zbekcha

Yuklab olish

O‘ZBEK XALQ OG‘ZAKI IJODI VA UNI MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALAR EMOTSIONAL INTELLEKTINI RIVOJLANTIRISHDA QO‘LLASHNING PSIXOLOGIK ASOSLARI

Jurnal ACADEMIC SPECTRUM

Nashr 2-Son (2026-yil, Fevral)

Sahifalar 228 — 230

Ko'rishlar

10 Ko'rishlar

Nashr etildi: Fev 20, 2026

Annotatsiya va maqola mazmuni

Anotatsiya (UZ):

Mazkur maqolada o‘zbek xalq og‘zaki ijodining mazmuni, tarbiyaviy imkoniyatlari hamda uni maktabgacha yoshdagi bolalar rivojida qo‘llashning psixologik asoslari yoritilgan. 3–6 yoshli bolalarning psixik jarayonlari, emotsional rivojlanish xususiyatlari, asosiy faoliyati bo‘lgan rolli o‘yin bilan xalq og‘zaki ijodi o‘rtasidagi bog‘liqlik ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Xalq ertaklari, topishmoq, maqol va alla kabi janrlarning emotsional intellektni shakllantirishdagi o‘rni misollar asosida ko‘rsatib berilgan.

Kalit so'z (UZ): xalq og‘zaki ijodi, maktabgacha yosh, emotsional intellekt, ertak terapiyasi, topishmoq, maqol, bolalar psixologiyasi, tasavvur, empatiya, tarbiya

Аннотация (RUS):

В cтaтьe paccмaтpивaютcя coдepжaниe и вocпитaтeльный пoтeнциaл yзбekckoгo нapoднoгo ycтнoгo твopчecтвa, a тakжe eгo пcиxoлoгичeckoe знaчeниe в paзвитии дeтeй дoшkoльнoгo вoзpacтa. Aнaлизиpyютcя ocoбeннocти пcиxичeckиx пpoцeccoв и эмoциoнaльнoгo paзвития дeтeй 3–6 лeт, ycтaнaвливaeтcя cвязь мeждy вeдyщeй дeятeльнocтью peбёнka cюжeтнo poлeвoй игpoй и иcпoльзoвaниeм фoльkлopныx мaтepиaлoв.

Ключевые слова (RUS): yзбekckий фoльkлop, дoшkoльный вoзpacт, эмoциoнaльный интeллekт, ckaзkoтepaпия, зaгaдkи, пocлoвицы, дeтckaя пcиxoлoгия, вooбpaжeниe, эмпaтия, вocпитaниe

Abstract (EN):

This article explores the essence and educational value of Uzbek folk oral literature, as well as its psychological significance in the development of preschool children. It analyzes the cognitive and emotional characteristics of children aged 3–6 and examines the connection between their leading activity role play and the use of folk narratives. The role of fairy tales, proverbs, riddles, and lullabies in shaping emotional intelligence is illustrated with practical examples.

Keywords (EN): Uzbek folklore, preschool age, emotional intelligence, fairy-tale therapy, riddles, proverbs, child psychology, imagination, empathy, early education

Adabiyotlar

01

1. Abdullaev. Q. Maktabgacha pedagogika. – Toshkent: Fan, 2018. – 256 b.

02

2. Asqarova. O. O‘zbek xalq og‘zaki ijodi: Nazariya va tahlillar. – Toshkent: Yangi asr avlodi, 2020. – 272 b.

03

3. Ergashov. S. & Komilova. N. Maktabgacha yoshdagi bolalar rivojlanishi psixologiyasi. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2016. – 224 b.

04

4. Jabborov. X. O‘zbek xalq ertaklarining ma’naviy-ma’rifiy ahamiyati. – Buxoro: BuxDU nashriyoti, 2021. – 198 b.

05

5. Karimov. Z. Maktabgacha ta’limda og‘zaki ijod namunalaridan foydalanish metodikasi. – Toshkent: Ilm ziyo, 2017. – 184 b.

06

6. Vigotskiy. L.S. Voobrazhenie i tvorchestvo v detskom vozraste. – Moskva: Pedagogika, 1982. – 96 s.

07

7. Yusupov, G. Folklorshunoslik asoslari. – Toshkent: Universitet, 2015. – 248 b. 8. Zahiriddinov. R. Maktabgacha ta’limda badiiy adabiyot va xalq ijodi. – Toshkent: TuronIqbol, 2018. – 190 b.

BOSHQA TILLARDA

Mualliflar

S.S.B

SHUKRONAXON SHARIPOVA BAXTIYORJON QIZI

Farg‘ona davlat universiteti pedagogika-psixologiya va san’atshunoslik fakulteti 1-bosqich magistranti

Iqtibos olish

SHARIPOVA, S. (2026). O‘ZBEK XALQ OG‘ZAKI IJODI VA UNI MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALAR EMOTSIONAL INTELLEKTINI RIVOJLANTIRISHDA QO‘LLASHNING PSIXOLOGIK ASOSLARI. ACADEMIC SPECTRUM, 2-Son (2026-yil, Fevral), 228-230.