Logo Academic Spectrum

Til tanlash

UZ EN RU
Ro'yxatdan o'tish Kirish
Research Article / Ilmiy maqola
O'zbekcha

ELEKTRON HISOBLASH MASHINALARI UCHUN YARATILGAN DASTURLAR, IXTIROLAR, FOYDALI MODELLAR VA SANOAT NAMUNALARI

2-Son (2026-yil, Fevral)
216 218
9 Ko'rishlar
Nashr etildi: Fev 20, 2026

Annotatsiya va maqola mazmuni

Anotatsiya (UZ):

Ushbu maqolada elektron hisoblash mashinalari (EHM) uchun yaratilgan dasturlar, shuningdek, ixtirolar, foydali modellar va sanoat namunalarining zamonaviy raqamli tizimlardagi o‘rni va ahamiyati tahlil qilinadi. EHM dasturlari hisob-kitoblar, boshqaruv jarayonlari, axborotni qayta ishlash amallari va ko‘plab texnologik operatsiyalar uchun asosiy poydevor ekanligi ko‘rsatilgan. Ixtirolar, foydali modellar va sanoat namunalari esa fan-texnika rivojlanishiga kuchli turtki beruvchi intellektual mulk turlari sifatida yoritilgan.
Kalit so'z (UZ): Elektron hisoblash mashinalari, dasturlar, ixtirolar, foydali modellar, sanoat namunalari, raqamli tizimlar, texnologik operatsiyalar

Аннотация (RUS):

В дaннoй cтaтьe aнaлизиpyeтcя poль и знaчeниe пpoгpaмм, coздaнныx для элekтpoннo-вычиcлитeльныx мaшин (ЭВM), a тakжe изoбpeтeний, пoлeзныx мoдeлeй и пpoмышлeнныx oбpaзцoв в coвpeмeнныx цифpoвыx cиcтeмax. Пokaзaнo, чтo пpoгpaммы для ЭВM являютcя ocнoвoй для вычиcлeний, пpoцeccoв yпpaвлeния, oбpaбoтkи инфopмaции и мнoгиx тexнoлoгичeckиx oпepaций. Изoбpeтeния, пoлeзныe мoдeли и пpoмышлeнныe oбpaзцы paccмaтpивaютcя kak виды интeллekтyaльнoй coбcтвeннocти, koтopыe дaют мoщный импyльc paзвитию нaykи и тexниkи.
Ключевые слова (RUS): элekтpoннo-вычиcлитeльныe мaшины, пpoгpaммы, изoбpeтeния, пoлeзныe мoдeли, пpoмышлeнныe oбpaзцы, цифpoвыe cиcтeмы, тexнoлoгичeckиe oпepaции

Abstract (EN):

This article analyzes the role and significance of programs developed for electronic computing machines (ECM), as well as inventions, utility models, and industrial designs in modern digital systems. It is demonstrated that programs for electronic computing machines form the foundation for computations, control processes, information processing, and numerous technological operations. Inventions, utility models, and industrial designs are considered as types of intellectual property that provide a powerful impetus for the development of science and technology.
Keywords (EN): electronic computing machines, software programs, inventions, utility models, industrial designs, digital systems, technological operations

Adabiyotlar

01

1. O‘zbekiston Respublikasi Intellektual mulk agentligi. Ixtirolar, foydali modellar va sanoat namunalari bo‘yicha amaliy qo‘llanma. – Toshkent: O‘zR IMA, 2021.

02

2. Kerzner, H. Project Management for Information Systems Development. – New York: Wiley, 2019. 3. (Elektron hisoblash mashinalari va dasturiy yechimlarni yaratish jarayonlarining boshqaruvi bo‘yicha muhim qo‘llanma.)

03

4. Stallings, W. Computer Organization and Architecture: Designing for Performance. – 11th Edition. Pearson Education, 2021. 5. (Kompyuter arxitekturasi, apparat vositalari va ularning ishlash tamoyillari haqida asosiy texnik manba.)

04

6. Sommerville, I. Software Engineering. – 10th Edition. Pearson, 2020. 7. (Dasturiy mahsulotlar yaratish, testlash va texnik hujjatlashtirish bo‘yicha eng nufuzli darsliklardan biri.)

05

8. WIPO – World Intellectual Property Organization. WIPO Intellectual Property Handbook: Policy, Law and Use. – Geneva: WIPO Publications, 2022. 9. (Patent huquqi, dasturiy mahsulotlar muhofazasi, ixtirolar, foydali modellar va sanoat namunalari bo‘yicha xalqaro normativ manba.

06

10. O‘zbekiston Respublikasi “Intellektual mulk to‘g‘risida”gi Qonuni. – Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi (lex.uz), 2020-yil yangi tahriri. 11. (Ixtiro, foydali model, dasturiy mahsulot va sanoat namunasining huquqiy himoyasi bo‘yicha asosiy milliy hujjat.

07

12. Tanenbaum, A. & Bos, H. Modern Operating Systems. – 4th Edition. Pearson, 2020. 13. (Elektron hisoblash mashinalari uchun dasturiy platformalar, OS arxitekturasi va hisoblash tizimlari bo‘yicha fundamental manba.)

BOSHQA TILLARDA

Mualliflar

M.X.A
MAHLIYO XOMIDOVA AKOBIR QIZI

Buxoro davlat pedagogika instituti 2 bosqich magistri

Iqtibos olish

XOMIDOVA, M. (2026). ELEKTRON HISOBLASH MASHINALARI UCHUN YARATILGAN DASTURLAR, IXTIROLAR, FOYDALI MODELLAR VA SANOAT NAMUNALARI. ACADEMIC SPECTRUM, 2-Son (2026-yil, Fevral), 216-218.